Türkiye'de Tren: Hızlı Hatlar ve Doğu Ekspresi

Türkiye'de birbirinden tamamen farklı iki demiryolu var. Biri, sizi İstanbul'dan Ankara'ya dört saatin biraz üzerinde ve düzgün bir öğle yemeğinden daha ucuza götüren modern bir hızlı tren ağı. Diğeri, gece boyunca doğunun dağlarına tırmanan, yavaş, eski ve olağanüstü güzel bir hat; zaten ünü de buradan geliyor.

İkisi de turistlerin gitmek istediği yerlerin çoğuna uğramıyor. Önce bunu anlamak gerekiyor.

Hızlı tren ağı

YHT, yani yüksek hızlı tren, az sayıda hatta saatte 250 kilometreye kadar çıkıyor.

Trenlerde ekonomi ve business sınıfı var, ikisi de rahat, bir de büfe vagonu bulunuyor. Bagaj hakkı havayolu standartlarına göre cömert: bir büyük ya da iki küçük çanta, ölçüyü aşanlar için küçük bir ek ücret.

İstanbul'da hangi gar sorusu önemli. Ana YHT durağı Anadolu yakasındaki Söğütlüçeşme. Bazı seferler Marmaray tüneliyle devam edip Avrupa yakasındaki Halkalı ve Bakırköy'e gidiyor. Hiçbiri Sirkeci'de durmuyor ve hiçbiri Sultanahmet'e yakın değil. Tarihi yarımadadan gara ulaşmak için bir saat ayırın.

Doğu Ekspresi

Doğu Ekspresi, Ankara'dan Ermenistan sınırına yakın Kars'a gidiyor. Yolculuk yaklaşık yirmi dört saat sürüyor; Erzincan ve Erzurum üzerinden, aylarca karla kaplı kalan yüksek yaylayı aşarak.

Yaklaşık on yıl önce kış seferinin fotoğrafları sosyal medyada yayılınca ulusal bir olaya dönüştü ve o günden beri bilet bulmak zor. Benzer adlarla satılan iki ayrı şey var:

• Normal Doğu Ekspresi; yataklı kompartımanları ve koltuklu vagonları olan tarifeli sefer. Yıl boyu çalışıyor. Daha ucuz, sade ve manzarası aynı.
• Turistik Doğu Ekspresi; yolcuların inip gezebilmesi için Erzincan ve Erzurum'da uzun molalar veren mevsimlik kış seferi. Satışa çıktıktan dakikalar içinde tükeniyor.

Ne olduğu konusunda gerçekçi olun. Küçük bir kompartımanda yirmi dört saat uzun bir süre, ısıtma düzensiz olabiliyor ve büfe vagonu kimsenin bu trene binme sebebi değil. Aldığınız şey, pencereden akıp giden bir günlük Doğu Anadolu kışı; bu gerçekten dünyanın büyük tren yolculuklarından biri ve kesinlikle rahat bir seyahat biçimi değil.

Diğer manzaralı hatlar

Çok daha az ilgi gören ve bilet bulması çok daha kolay iki gece seferi var: Ankara'dan Van Gölü kıyısındaki Tatvan'a giden Van Gölü Ekspresi ve Malatya ile Diyarbakır üzerinden güneydoğuya inen Güney Kurtalan Ekspresi. İkisi de muhteşem coğrafyadan geçiyor ve hiçbiri bilet savaşı gerektirmiyor.

Bilet

• Nereden: TCDD'nin resmî sitesi ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr ya da mobil uygulaması. Yabancı ziyaretçiler pasaport numarasıyla alabiliyor.
• Ne zaman: satışlar genelde kalkıştan bir ila iki ay önce açılıyor, sefere göre değişiyor. Kış Doğu Ekspresi için satış açıldığı dakikada ekranda olun.
• Koltuk: hızlı hatlarda pencere kenarı iyi ama manzara zaten bu trenlere binme sebebi değil.

Trenin gitmediği yerler

Pratik sınır burası ve insanları en çok bu yanıltıyor. Kapadokya, Antalya, Bodrum, Fethiye, Trabzon ve Akdeniz ile Ege kıyısının büyük bölümüne işe yarar bir tren seferi yok. Hızlı tren ağı büyük iç şehirleri birbirine bağlıyor, neredeyse başka bir şey yapmıyor.

Geri kalan her yer için uçak ya da kara yolu var. Uçuş seçeneklerini iç hat uçuşları rehberimizde karşılaştırdık; birkaç bölgeyi birleştiren bir gezide ise planlı bir kara yolu rotası genelde ikisini de geçiyor. Kapadokya ve İç Anadolu turumuz da bu mantıkla kurulu.

Tren ne zaman doğru tercih

İstanbul-Ankara ve İstanbul-Konya'da her seferinde. Şehir merkezinden şehir merkezine, havalimanı kuyruğu yok, bagaj teslimi yok, çalışacak bir masa ve bir pencere var. O hatta tren uçağı açık ara yeniyor.

Yolculuğun kendisi amaçsa, doğuya giden gece seferi etrafında bir gezi kurmaya değer. Yeter ki bir manzara satın aldığınızı, rahat bir gece uykusu satın almadığınızı bilerek yapın.