Adalar: İstanbul'dan Arabasız Bir Günübirlik Kaçış

İnsanların Adalar'dan aklında kalan şey sessizlik. Vapurdan iniyorsunuz, içeri doğru iki sokak yürüyorsunuz ve neyin eksik olduğunu fark ediyorsunuz: motor sesi yok. Özel araç girişi yasak. İstanbul'da birkaç gün geçirdikten sonra bu, herhangi bir manzaradan daha sert çarpıyor.

Adalar, Bizans imparatorlarının rahatsız edici akrabalarını sürdüğü yerdi; adı da oradan geliyor. On dokuzuncu yüzyılda İstanbul'un Rum, Ermeni ve Yahudi cemaatleri için yazlık bir sığınağa dönüştü; sokakları hâlâ süsleyen ahşap köşkleri onlar yaptırdı.

Hangi ada

Dokuz ada var, vapur dördüne uğruyor. Birbirlerinden gerçekten farklılar ve yanlış seçim en sık yapılan hata.

Nasıl gidilir

İki farklı tür tekne var ve aradaki fark önemli:

• Şehir Hatları vapurları; Eminönü ve Kabataş'tan kalkıyor. Büyükada'ya yaklaşık 90 dakika, yolda diğer adalara uğruyor. Daha yavaş, daha ucuz, açık güverteli, çaylı. Yolculuğun kendisi günün parçası.
• Hızlı motorlar; Kabataş, Bostancı ve Kadıköy'den, özel işletmeciler tarafından. Kabaca yarı sürede. Kapalı oturma alanı, güvertede dolaşma yok. Vaktiniz darsa doğru tercih.

İkisi de normal ulaşım kartını kabul ediyor; bunun ayrıntıları İstanbul'da ulaşım rehberimizde. Anadolu yakasındaki Bostancı'dan geçiş çok daha kısa, o yüzden o tarafta kalıyorsanız oradan başlayın.

Faytonlar artık yok

Bir asır boyunca Büyükada'yı gezmenin yolu faytondu. Bu, 2020'de sona erdi; hayvanlarda görülen bir hastalık salgını ve atların durumuna ilişkin uzun süreli kampanyaların ardından atlar adadan çıkarıldı.

Aynı işi şimdi elektrikli araçlar yapıyor ve bu düzenleme o günden beri yerel olarak tartışılıyor; sayı, boyut ve kimin işleteceği konusunda anlaşmazlıklar sürüyor. Eski bir rehber kitapta fayton turu vaat ediliyorsa sebebi bu: artık yok.

Değişmeyen şey ise gezmenin en iyi yolunun hâlâ bisiklet ya da kendi ayaklarınız olması. Her iskelenin yakınında bisiklet kiralanıyor.

Büyükada'da gerçekte ne yapılır

• Aya Yorgi'ye çıkın. Adanın en yüksek noktasındaki küçük Rum Ortodoks kilisesine kadar kırk dakikalık dik bir tırmanış, tepede Marmara manzarası. İnsanlar yol boyunca ağaçlara dilek olarak kurdele ve bez parçaları bağlıyor. Erken gidin; öğleye doğru sıcak ve gölgesiz oluyor.
• Köşk sokaklarını yürüyün. Ana cephenin arkasındaki ahşap evler asıl görülecek şey. Çoğu yarı harap durumda ve bu da işin bir parçası.
• Splendid Palace Oteli'ni bulun. İkiz kubbeli, 1908 yapımı, hâlâ işletiliyor ve oturmak için iyi bir yer.
• Mevsiminde denize girin. Dört adanın hepsinde küçük plaj işletmeleri var.

Zamanlama konusunda dürüst olalım

Yaz hafta sonlarından kaçının. Sıcak bir pazar günü bütün İstanbul adaya gidiyor, vapurlar tıklım tıklım oluyor ve Büyükada'nın sokaklarında omuz omuza yürünüyor. Gitme sebebiniz olan sessizlik, ortadan kalkan şey oluyor.

Hafta içi gidin ve mayıs, haziran, eylül ya da ekim ayını seçin. En iyisi ilkbahar: tepeler yeşil, hava berrak ve köşkler kimseyle yarışmıyor.

Kış bambaşka bir şey ve bilmeye değer. Çoğu yer kapalı, vapurlar neredeyse boş ve adalar herkese uymayacak biçimde sessiz bir güzellikte.

Pratik notlar

• Gereken süre: Avrupa yakasından Büyükada için tam gün. Bostancı'dan kalkarsanız yarım gün.
• Nakit: çoğu yerde kart geçiyor ama bisiklet kiralama ve küçük kafeler için biraz lira taşıyın.
• Yemek: sahildeki lokantalar pahalı ve vasat. İçeri doğru iki sokak yürüyün.
• Son vapur: indiğiniz anda saatine bakın ve bir yere yazın. Kaçırmak gerçekten pahalı bir hata.

İstanbul Grand Tur'umuz adalara değil şehrin kendisine odaklanıyor ve bu bilinçli: adalar yavaş yavaş, kendi başınıza ve programsız gezilince iyi. Yavaş vapura binin, yanınıza bir kitap alın ve günün istediği kadar uzamasına izin verin.